ބަރަކާތްތެރި ޢީދު ދުވަހަކާއި ހުކުރު ދުވަހެއް ދިމާވާ ހިނދު، ޢީދު ނަމާދާއި ހުކުރު ނަމާދު، މި ދެ ނަމާދުވެސް ކުރަންޖެހޭނެތޯ ގިނަ މުސްލިމުން ސުވާލު އުފައްދައެވެ. މިއީ މާ އާންމުކޮށް ދިމާވާ ކަމަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، އިސްލާމީ ތަޢުލީމުތަކުގައި މިކަމަށް ވަރަށް ސާފު އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައެޅިފައިވެއެވެ.
ހުކުރު ދުވަހަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ހަފުތާގެ އެންމެ މާތް ދުވަހެވެ. ކައު އިތުރު ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އިރު އަރާ އެންމެ ހެޔޮ ދުވަހަކީ ހުކުރު ދުވަހެވެ. ޢީދު ދުވަސް މި ދުވަހާ ދިމާވުމުން، މިއީ އަޅުކަމުގެ ދެ މުނާސަބަތެއް އެކުލެވިގެންވާ ވަރަށް ޚާއްޞަ ދުވަހަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ރަސޫލާ ﷺ ދެއްވި އިރުޝާދު
ޞަޙީޙް ރިވާޔަތްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޒަމާނުގައި ޢީދު ދުވަހާއި ހުކުރު ދުވަސް ދިމާވުމުން، ޢީދު ނަމާދުގައި ބައިވެރިވި މީހުންނަށް ހުކުރު ނަމާދަށް ނައިސް މަޑުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އެކަލޭގެފާނު ދެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ހުކުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.
އެއް ރިވާޔަތެއްގައި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
"ތިމަންމެން ހުކުރު ކުރާނަމެވެ. ނަމަވެސް (ޢީދު ނަމާދު ކުރި މީހުންގެ ތެރެއިން) ބޭނުން މީހަކަށް ހުކުރަށް ނައިސް މަޑުކުރުމުގެ ހުއްދަ އެބައޮތެވެ."
ޢިލްމުވެރިންގެ ތަފްސީލު
އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިން މި ޙުކުމް ތަފްސީލުކޮށްދެއްވަނީ މިފަދައިންނެވެ:
ޢީދު ނަމާދުގައި ބައިވެރިވި މީހުންނަށް:
އެމީހުންނަށް ހުކުރު ނަމާދަށް ނައިސް މަޑުކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮވެއެވެ. ނަމަވެސް، ހުކުރު ނަމާދުގެ ބަދަލުގައި މެންދުރު ނަމާދު (މުސްތަޙައްބު ގޮތަކީ ޖަމާޢަތުގައި) ކުރަންވާނެއެވެ.
ޢީދު ނަމާދުގައި ބައިވެރިނުވާ މީހުންނަށް:
އެމީހުންގެ މައްޗަށް ހުކުރު ނަމާދު ކުރުން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.
އިމާމުންނާއި މިސްކިތުގެ ޖަމާޢަތަށް:
ހުކުރު ނަމާދަށް އަންނަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށްޓަކައި މިސްކިތްތަކުގައި ހުކުރު ނަމާދު ކުރެވެންވާނެއެވެ.
މަޛްހަބުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ތަފާތުތައް
އިސްލާމީ ފިޤުހީ މަޛްހަބުތަކުގެ މެދުގައި މިކަމުގައި ކުދިކުދި ތަފާތުތަކެއް ހުރެއެވެ:
ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށްވެސް ހުކުރު ނަމާދު ވާޖިބުވާނެއެވެ.
އަނެއްބައި ޢިލްމުވެރިން ޙަދީޘްތަކަށް ބިނާކޮށް، ޚާއްޞަކޮށް ޢީދު ނަމާދު ކުރި މީހުންނަށް ލުޔެއް (ރުޚްޞާއެއް) އޮންނަކަމަށް ބުރަވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
މި ތަފާތުތަކާއެކުވެސް، ދެ ނަމާދު އެއްކޮށް ދޫކޮށްނުލެވޭނެ ކަމަށް ހުރިހާ ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ތިބާ އަމަލުކުރަންވީ ގޮތް
އެންމެ ރައްކާތެރި އަދި ދަރުމަ ބޮޑު ގޮތަކީ:
- ހެނދުނު ޢީދު ނަމާދުގައި ބައިވެރިވުން
- ކުޅަދާނަކަން ހުރިނަމަ، ހުކުރު ނަމާދުގައިވެސް ބައިވެރިވުން
- ޢީދު ނަމާދަށްފަހު ހުކުރަށް ނުދާން ނިންމައިފިނަމަ، ގޭގައި މެންދުރު ނަމާދު ކުރުން
- އަޅުކަމާއި ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ދުވަހެއް
އެއް ނަމާދު ކުރި ކަމުގައިވިޔަސް ނުވަތަ ދެ ނަމާދު ކުރި ކަމުގައިވިޔަސް، މިފަދަ މަދު ފަހަރަކު ދިމާވާ މުނާސަބަތަކީ ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމާއި، ޛިކުރުކުރުމާއި، މުސްލިމުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އެއްބައިވަންތަކަން އިތުރުކުރުމަށް ލިބޭ ރަނގަޅު ފުރުޞަތެކެވެ. މިއީ އުފާވެރިކަމާއި، ޞަދަޤާތްދިނުމާއި، އަޅުކަމުގެ ދުވަހެކެވެ.
