ރަމަޟާން މަހަކީ ހަމައެކަނި ފަތިހުން ފެށިގެން އިރުއޮއްސުމާ ހަމައަށް ކެއުމާއި ބުއިމުން ދުރުހެލިވެ ހުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހިތް ތާހިރުކުރުމާއި ނަފްސު ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މޫސުމެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ރޯދަ ފަރުޟުކުރެއްވި ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވެސް ރޯދަ ފަރުޟުކުރައްވައިފިއެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ތަޤުވާވެރިވުމަށްޓަކައެވެ." (ބަޤަރާ: 183). ރޯދައިގެ މަޤްޞަދަކީ ﷲ އަށް ބިރުވެތިވުން ނުވަތަ ތަޤުވާވެރިކަން އިތުރުކުރުމެވެ. އެބަހީ، އަހަރެމެންގެ ބަސްތަކާއި، އަމަލުތަކާއި، އަދި ނިޔަތްތަކަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވުމެވެ.
އަހަރެމެންގެ ރޯދައަށް ކުރިމަތިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ނުރައްކަލަކީ މީހުންގެ މުދާކެއުމާއި ނެތިނުބައި ކިޔުމެވެ (ޣީބަ ބުނުމެވެ). ﷲ ތަޢާލާ ޣީބަ ބުނުން ސިފަކުރައްވާފައިވަނީ ވަރަށް ބިރުވެރި އަދި ހުތުރު ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެއީ ތިމާގެ މަރުވެފައިވާ އަޚާގެ މަސްކެއުން ފަދަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ (ޙުޖުރާތު: 12). މި ވަރުގަދަ ސިފަކުރުމުން އެނގެނީ ޣީބަ ބުނުމަކީ ކިހާ ނުރައްކާތެރި އަދި ހުތުރު ކަމެއް ކަމެވެ. ކެއުމާއި ބުއިމުން އަހަރެމެންގެ އަނގަ ބަންދުކޮށްގެން ތިބޭއިރު، ދޭތެރެޖެއްސުމާއި، މީހުންނަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތުމާއި، އަދި މީހުންގެ ނުބައި ވާހަކަ ދެއްކުމުންވެސް ދޫ ރައްކާތެރިކުރަން ޖެހެއެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އިންޒާރު ކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ބައެއް މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ރޯދައިން ބަނޑުހައިހޫނުކަމާއި ފެންބޮވައިގަތުން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުލިބެއެވެ. މިއިން އެނގެނީ ދޫ ކޮންޓްރޯލް ނުކޮށް ރޯދަ ފުރިހަމަ ނުވާނެ ކަމެވެ. މީހުންގެ ނުބައި ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، ދޮގު ޚަބަރު ފެތުރުމާއި، ނުވަތަ މީހަކަށް މަލާމާތް ކުރުމަކީ މި ބަރަކާތްތެރި މަހުގައި އަހަރެމެން އުންމީދުކުރާ ރޫޙާނީ ދަރުމައާއި ސަވާބު ގެއްލިގެން ހިނގައިދާނެ ކަންކަމެވެ.
ރަމަޟާން މަހަކީ ހެޔޮބަސް ބުނުމަށް ނުވަތަ ހަނުހުރުމަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު ފުރުޞަތެވެ. މީހެއްގެ ވާހަކައެއް ދެއްކުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ މީހަކަށް ފާޑުކިޔުމުގެ ކުރިން އަހަރެމެން އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލަން ޖެހެއެވެ: މިއީ ތެދެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކޮންމެހެން ބުނަންޖެހޭ ވާހަކައެއް ހެއްޔެވެ؟ މީގެ ސަބަބުން ﷲ ތަޢާލާ ރުހިވޮޑިގަންނަވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ޣީބަ ބުނުމުގެ ބަދަލުގައި ޛިކުރު ކުރުމާއި، ދުޢާ ކުރުމާއި، އަދި ހެޔޮ ބަސްތައް ބުނުމުން، އަހަރެމެންގެ ރޯދަ ރައްކާތެރިކުރެވި، އަހަރެމެންގެ އަޚްލާޤު ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.
މި ރަމަޟާން މަހަކީ ހަމައެކަނި ބަނޑުން ރޯދަހިފާ މަހެއްގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެމެންގެ ދޫތަކުންވެސް ރޯދަހިފާ މަހެއް ކަމުގައި ހަދަމާ ހިނގާށެވެ. އަހަރެމެންގެ ދޫ ރައްކާތެރިކުރުމުން، އަހަރެމެންގެ އަމަލުތައް ރައްކާތެރިކުރެވި، ސަވާބު ދެމެހެއްޓި، އަދި ﷲ އާ ކުއްތަންވެވެއެވެ. ފުރިހަމަ ރޯދައަކީ ހަމައެކަނި ބަނޑުހައިހޫނުކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސާފު ހިތަކާއި ރައްކާތެރިކުރެވިފައިވާ ދުލެކެވެ.
