މި ލިޔުން ލިޔެފައިވަނީ އިސްލާމިކް ނޮލެޖް ގްރޫޕްގައި ހިއްސާކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތަށް ބިނާކޮށެވެ. މި މައުލޫމާތު ދެއްވާފައިވަނީ ޑރ. މުހައްމަދު އިޔާޒް އަބްދުލް ލަތީފެވެ.
ވިތުރިއަކީ ﷲ އަށް ކުއްތަންވުމުގެ ގޮތުން ކުރެވޭ ވަރަށް މާތްކަން ބޮޑު އަޅުކަމެކެވެ. މިއީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް އެނަމާދަށް ރައްކާތެރިވުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭ ނަމާދެކެވެ. އިމާމު އަޙްމަދު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި "ވިތުރި ދޫކޮށްލައިފި މީހަކީ ހެކިބަސް ގަބޫލު ނުކުރެވޭ ވަރުގެ ގޯސް މީހެކެވެ". މިއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެންދަނީ ވިތުރީގެ މުހިންމުކަމެވެ.
ވިތުރީގެ ޙުކުމާ މެދު ޢިލްމުވެރިން ދެބަސްވެ ވަޑައިގެންފައިވެއެވެ. ޙަނަފީ މަޛްހަބުގައި ވިތުރިއަކީ ވާޖިބެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭގެ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ވިތުރި އަކީ ވާޖިބެއް ނޫންކަމާއި އެއީ ގަދަވެގެންވާ ސުންނަތެއް ކަމެވެ.
ވިތުރީގެ ވަގުތަކީ އިޝާ ނަމާދު ކުރުމުން ފެށިގެން ފަޖުރު ލުމާ ހަމައަށެވެ. މިކަން ސާބިތުވަނީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ގޮތުންނެވެ.
ރަސޫލުﷲ-ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ- ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.
(إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَمَدَّكُمْ بِصَلاةٍ وهي الْوِتْرُ جَعَلَهُ اللَّهُ لَكُمْ فِيمَا بَيْنَ صَلاةِ الْعِشَاءِ إِلَى أَنْ يَطْلُعَ الْفَجْرُ) رواه الترمذي,
"ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ތަޢާލާ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވަގުތު ދެމިގެންވާ ނަމާދެއް ލައްވައިފިއެވެ. އެއީ ވިތުރިއެވެ. އިޝާ ނަމާދުން އަވަދިވެއްސުރެ ފަޖުރުލުމަށް ދާންދެން ވިތުރީގެ ވަގުތު ދެމިގެންވެއެވެ".
ވިތުރި ކުރުމުގެ އެންމެ ރަނގަޅު ވަގުތާ މެދު ބަލާއިރު، ރޭގަނޑު ދަމުނަމާދު ކުރުމަށް ނިޔަތް ގަންނަ މީހާއަށް މާތްކަން ބޮޑުވެގެންވަނީ ވިތުރި ލަސްކޮށްލުމެވެ. ސަބަބަކީ ވިތުރިއަކީ ރޭގަނޑުގެ އެންމެ ފަހު ނަމާދު ކަމަށްވާތީއެވެ. ނަމަވެސް ދަމުނަމާދަށް ނުތެދުވެވިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް މީހާގެ ހައްގުގައި ވިތުރީގެ އެންމެ ރަނގަޅު ވަގުތަކީ ނިދުމުގެ ކުރިން ކުރުމެވެ.
ވިތުރީގެ އެންމެ މަދު މިންވަރަކީ އެއް ރަކުޢަތެވެ. ނަމަވެސް ތިން ރަކުޢަތް، ފަސް ރަކުޢަތް، ހަތް ރަކުޢަތް އަދި ނުވަ ރަކުޢަތްވެސް ކުރެވިދާނެއެވެ. ތިން ރަކުޢަތް ކުރާނަމަ ދެގޮތަކަށް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެއީ ތިން ރަކުޢަތް އެއްކޮށް އެއް އައްތަޙިއްޔާތަކުން ކުރުން ނުވަތަ ދެރަކުޢަތް ކޮށްފައި ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ތިންވަނަ ރަކުޢަތް ވަކިން ކުރުމެވެ.
ވިތުރީގައި ކިޔަވަން އެންމެ އައުލާކަން ބޮޑު ސޫރަތްތަކަކީ ފުރަތަމަ ރަކުޢަތުގައި ސޫރަތުލް އަޢުލާ، ދެވަނަ ރަކުޢަތުގައި ސޫރަތުލް ކާފިރޫން އަދި ތިންވަނަ ރަކުޢަތުގައި ސޫރަތުލް އިޚްލާޞްއެވެ.
ވިތުރި ނަމާދު ކުރުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ސަމާލުވާންޖެހޭ ބައެއް ކަންތައްތައް ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:
1. ވިތުރި ނަމާދުގެ ވަގުތަށް ސަމާލުވުން: އިޝާ ނަމާދުން ފެށިގެން ފަޖުރު ވަގުތު ވަދެންދެން ވިތުރި ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ރޭގަނޑުގެ ފަހު ބައިގައި ކުރުން އެންމެ މާތްވެގެންވެއެވެ.
2. ރަކުޢަތުގެ އަދަދު: އެއް ރަކުޢަތުން ފެށިގެން އެގާރަ ރަކުޢަތާ ހަމައަށް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ކުރެވެނީ ތިން ރަކުޢަތެވެ.
3. ކިޔެވުން: ކުރިން ބަޔާންކުރެވުނު ފަދައިން، އަޢުލާ، ކާފިރޫން އަދި އިޚްލާޞް ސޫރަތްތައް ކިޔެވުމަކީ ސުންނަތެކެވެ.
4. ޤުނޫތު: ވިތުރީގެ އެންމެ ފަހު ރަކުޢަތުގައި ރުކޫޢުގެ ކުރިން ނުވަތަ ފަހުގައި ޤުނޫތު ކިޔުމަކީ ސުންނަތެކެވެ.
5. އިޚްލާޞްތެރިކަން: ހަމައެކަނި ﷲ އަށްޓަކައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވިތުރި ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަންވާނެއެވެ.
6. ދެމިތިބުން: ކޮންމެ ރެއަކުވެސް ވިތުރި ކުރުމަށް އާދަކުރުވަން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެއެވެ.
ވިތުރި ނަމާދަކީ މުސްލިމުންގެ ދުވަހުގެ އެންމެ ފަހު ނަމާދު ކަމުގައިވާތީ، މިއީ ދުވަހުގެ އަޅުކަންތައް ނިންމާލުމުގެ ރިވެތި ގޮތެކެވެ. އަދި މިއީ ﷲ އާ ގާތްވުމަށް ލިބޭ ޚާއްޞަ ފުރުޞަތެކެވެ.
