އީރާނާއި އިސްރާއީލާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ސަބަބުން ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުމެއް އުފެދުނީކީ ނޫނެވެ. އޭގެ އިތުރުން އޮންލައިންކޮށް އެހެން ހަނގުރާމައެއް ވެސް ވަނީ ފެށިފައެވެ. އެއީ ދޮގު މައުލޫމާތާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ހަނގުރާމައެވެ.
މި ކުރިމަތިލުން ވަރުގަދަވި ފަހުން، ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތައް ވަނީ ބިރުވެރި މަންޒަރުތަކާއި، މިސައިލް ހަމަލާތަކުގެ ވީޑިއޯތަކާއި، ހައިރާންކުރުވަނިވި ދޮގު ހަބަރުތަކުން ފުރިފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ޕޯސްޓްތަކަކީ ފުރަތަމަ ނަޒަރުން ބަލާއިރު ތެދު ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ފަދަ ޕޯސްޓްތަކެކެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ ތެރެއިން ބޮޑު ބަޔަކީ އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް ނުވަތަ (އޭއައި) ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ މަންޒަރުތަކާއި، ކުރީގައި ހިނގާފައިވާ ހަނގުރާމަތަކުގެ މުސްކުޅި ވީޑިއޯތައް އަދި މުޅިން ހަދައިގެން އުޅޭ ވާހަކަތަކެވެ.
މައުލޫމާތު ހޯދަން މަސައްކަތްކުރާ އާންމު ރައްޔިތުންގެ ބޮޑު ސުވާލު: ތެދަކީ ކޮބާ؟ ދޮގަކީ ކޮބާ؟
އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) އަށް އައިސްފައިވާ ކުރިއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން، މިހާރު ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް މަދު މިނެޓްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އަސްލާ އެއްގޮތް ފޮޓޯއާއި ވީޑިއޯ އުފެއްދިދާނެއެވެ. އާދައިގެ ލިޔުމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ގޮވުންތަކާއި، ސުންނާފަތިވެފައިވާ ސިޓީތައް ނުވަތަ އަސްކަރީ ހަމަލާތަކުގެ މަންޒަރުތައް އުފެއްދިދާނެއެވެ.
މިފަދަ މަންޒަރުތައް އެކްސް، ފޭސްބުކް، ޓިކްޓޮކް، އިންސްޓަގްރާމް އަދި ޔޫޓިއުބް ފަދަ ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރިގެންދާއިރު، ހަގީގަތް ބަލާ ފަރާތްތަކަށްއެއީ ދޮގެއްކަން ކަށަވަރު ނުކުރެވެނީސް މިލިއަނުން މީހުން އެ ބަލައެވެ.
ބައެއް ފަހަރު ސީރިއާ ނުވަތަ ޔޫކްރޭން ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ކުރިން ހިނގާފައިވާ ހަނގުރާމަތަކުގެ މުސްކުޅި ވީޑިއޯތައް، މިއީ މިހާރު ހިނގަމުންދާ އީރާން-އިސްރާއީލް ހަނގުރާމައިގެ މަންޒަރުތައް ކަމަށް ބުނެ އަލުން ޕޯސްޓް ކުރެއެވެ. އަދި ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި، ވީޑިއޯ ގޭމްތަކުގެ ކްލިޕްތައް ނުވަތަ ކޮމްޕިއުޓަރުން އުފައްދާފައިވާ ސިމިއުލޭޝަންތައް އަސްލު ހަނގުރާމައިގެ މަންޒަރުތަކުގެ ގޮތުގައި ހިއްސާކުރެއެވެ.
މީގެ ސަބަބުން، ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ ހަގީގަތްތަކަށްވުރެ ހަލުވިކަމާއެކު ދޮގު މައުލޫމާތު ފެތުރޭ މާހައުލެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ދޮގު މައުލޫމާތު މިހާ ހަލުވިކޮށް ފެތުރެނީ ކީއްވެ؟
ހަނގުރާމައިގެ ވަގުތުތަކުގައި ދޮގު މައުލޫމާތު ހަލުވިކޮށް ފެތުރޭ ބައެއް ސަބަބުތަކަކީ:
ޖަޒުބާތީ އަސަރު: ހަނގުރާމައިގެ މަންޒަރުތަކުގެ ސަބަބުން ބިރުވެރިކަމާއި، ރުޅިވެރިކަން ނުވަތަ ހަމްދަރުދީ އުފެދި، މީހުން އަވަހަށް އެ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމަށް ހިތްވަރު ލިބުން.
ޕްރޮޕެގެންޑާ ފެތުރުން: އެކި ފަރާތްތަކަށް ތާއީދުކުރާ މީހުން ގަސްދުގައި އޮޅުވާލަނިވި މައުލޫމާތު ފެތުރުމަށް މިފަދަ ކޮންޓެންޓް ޝެއާ ކުރުން.
ސަމާލުކަމާއި ފައިދާ: ވައިރަލްވާ ޕޯސްޓްތަކުގެ ސަބަބުން ފޮލޯވަރުންނާއި، ވިއުސް އަދި އިޝްތިހާރުގެ އާމްދަނީ ލިބުން.
ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ހަލުވިކަން: މައުލޫމާތު ކަށަވަރު ކުރުމެއް ނެތި ވަގުތުން ފެތުރިގެންދިއުން.
އޮންލައިން ފޮޓޯއާއި ވީޑިއޯ ކަށަވަރު ކުރާނީ ކިހިނެއް؟
އޮޅުވާލުންތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، އެއްޗެއް ގަބޫލުކުރުމުގެ ނުވަތަ ހިއްސާކުރުމުގެ ކުރިން އާދައިގެ ބައެއް ފިޔަވަޅުތައް އެޅިދާނެއެވެ.
1. އަސްލު މަސްދަރު ޗެކްކުރުން
އިތުބާރު ހުރި ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާތަކުން އާންމުކޮށް މައުލޫމާތު ޝާއިއުކުރަނީ އެ ކަށަވަރު ކުރުމަށްފަހުއެވެ.
2. ރިވާސް އިމޭޖް ސާޗް ބޭނުންކުރުން
ފޮޓޯތައް ކަށަވަރު ކުރުމަށް ތިރީގައިވާ ފަދަ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ:
– ގޫގުލް އިމޭޖަސް
– ޓިންއައި
މި ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި، އެ ފޮޓޯއަކީ މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ނުވަތަ އެހެން ކަމަކާ ގުޅިގެން އާންމުކޮށްފައިވާ ފޮޓޯއެއްތޯ ބެލޭނެއެވެ.
3. އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާންތަކަށް ބެލުން
އޭއައި އިން އުފައްދާ ފޮޓޯތަކުގައި ބައެއް ފަހަރު އާދަޔާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިސާލަކަށް:
– ބައްޓަން އޮޅިފައިވާ އިމާރާތްތައް ނުވަތަ އުޅަނދުތައް
– ގުދުރަތީ ނޫން ހިޔަނި ނުވަތަ އަލި
– ދުމުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ކުނިތަކުގެ ތެރޭގައި އެއްގޮތަކަށް ތަކުރާރުވާ ބައެއް ބައިތައް
– އިންސާނުންގެ މޫނުމަތީގެ ސިފަތައް އަސްލާ ނުގުޅުން
މިފަދަ ކުދިކުދި ނިޝާންތަކުން އެއީ ޑިޖިޓަލްކޮށް އުފައްދާފައިވާ ފޮޓޯއެއްކަން އެނގިދާނެއެވެ.
4. ތާރީޚާއި ތަން ކަށަވަރުކުރުން
ވައިރަލްވާ ބައެއް ވީޑިއޯތަކަކީ އަސްލު ވީޑިއޯތަކަށް ވީ ނަމަވެސް، އެއީ މާ ކުރީގެ ހަނގުރާމަތަކުގެ ވީޑިއޯތަކަށް ވެދާނެއެވެ. ވީޑިއޯއަކީ ކޮން އިރަކު އަދި ކޮން ތަނެއްގައި ރެކޯޑުކޮށްފައިވާ އެއްޗެއްކަން އަބަދުވެސް ކަށަވަރުކުރާށެވެ. ފެކްޓް-ޗެކް ކުރާ ޖަމިއްޔާތަކުން ގިނަފަހަރަށް މިފަދަ ތަފުސީލުތައް ވަރަށް އަވަހަށް ދެނެގަނެއެވެ.
5. ކަށަވަރުވަންދެން މަޑުކުރުން
ކުއްލި ޚަބަރުތައް ފެތުރޭ ވަގުތުތަކުގައި، އޮންލައިންކޮށް އެންމެ ފުރަތަމަ ދައުރުވާ މަޢުލޫމާތަކީ ފުރިހަމަނުވާ ނުވަތަ ނުބައި މަޢުލޫމާތަކަށް ވެދާނެއެވެ. އިތުބާރުހުރި ނޫސްވެރިން އެ މަޢުލޫމާތެއް ކަށަވަރުކުރަންދެން މަޑުކުރުމަކީ ދޮގު މަޢުލޫމާތު ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާ ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާ
ޑިޖިޓަލް ޒަމާނުގައި، ސޯޝަލް މީޑިއާ ބޭނުންކުރާ ކޮންމެ މީހަކީވެސް ދުނިޔޭގެ ހާދިސާތަކާ މެދު އާންމުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ވިސްނުން ބައްޓަންކުރުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރާ މީހެކެވެ. ކަށަވަރުނުކޮށް މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމަކީ، ނޭނގި ތިބެ ބިރުވެރިކަމާއި، އޮޅުންބޮޅުން އަދި ޕްރޮޕަގަންޑާ ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.
ހިތްދަތި ނުވަތަ އަސަރުގަދަ ފޮޓޯއެއް ނުވަތަ ވީޑިއޯއެއް ރީޕޯސްޓް ކުރުމުގެ ކުރިން، އެ އެއްޗެއްގެ އަސްލު ދެނެގަތުމަށް މަޑުޖެހިލަންވާނެއެވެ. މަޢުލޫމާތު ކަށަވަރުކުރުމަށް ހޭދަކޮށްލާ މަދު މިނެޓްކޮޅެއްގެ ސަބަބުން، އެތައް ހާސް ބަޔަކަށް ދޮގު މަޢުލޫމާތު ފޯރުން ހުއްޓުވިދާނެއެވެ.
ޒަމާނީ ހަނގުރާމަތަކަކީ މިހާރު ހަމައެކަނި މިސައިލާއި އަސްކަރީ ބާރު ބޭނުންކޮށްގެން ކުރާ ހަނގުރާމަތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ މަޢުލޫމާތާއި، ހާދިސާތައް ކިޔައިދޭ ގޮތާއި، އަދި ޑިޖިޓަލް ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެންވެސް ކުރާ ހަނގުރާމަތަކެކެވެ.
އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) ޓެކްނޮލޮޖީ ކުރިއަރަމުންދާ ވަރަކަށް، ތެދާއި ދޮގު ވަކިކުރުމަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތައް އިތުރަށް ބޮޑުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ދުނިޔޭގެ ކްރައިސިސް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި ހާލަތްތަކުގައި ސައްހަ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ، މީޑިއާގެ ހޭލުންތެރިކަމާއި މަޢުލޫމާތު ކަށަވަރުކުރުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
